“Đàn ghi ta của Lor- ca”- nhìn từ góc độ nghệ thuật tổ chức ngôn từ và cấu trúc nghệ thuật
1.Trưởng thành trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Mĩ, Thanh Thảo bước chân vào làng văn khi thế hệ tài năng những nhà thơ trẻ thời ki này đã tìm được công chúng và vị trí. Tham gia quân ngũ từ sớm (Sau khi tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội), từng làm phóng viên của đài phát thanh Giải phóng , nhưng chỉ sau 1975, Thanh Thảo mới chính thức hoạt động văn nghệ. Sự muộn mằn ấy đã mang đến cho hồn thơ Thanh Thảo một độ chín nghệ thuật, nói khác đi, một độ lùi cần thiết đã giúp ông vừa kế thừa vừa cách tân thành tựu của thế hệ đi trước.
Đọc thơ Thanh Thảo, người đọc sẽ đồng tình với suy nghĩ: thơ ông, một cách tự nhiên nhất, thường tìm đến những vẻ đẹp tinh thần của con người như lòng nhân ái, tình yêu tự do, tính trung thực...Hồn thơ ấy đã bắc một chiếc cầu đồng cảm, nối ông với những Nguyễn Đình Chiểu, Cao Bá Quát, Ê-xê- nhin.... và ở đây là P. Gac- xi- a Lor- ca. Con chim hoạ mi của đất nước Tây Ban Nha, người nghệ sĩ luôn nồng nhiệt với chất nhạc dân gian An- đa- lu- xi- a, người chiến sĩ nhiệt thành cổ vũ nhân dân đấu tranh đòi tự do, con người cô đơn với sự đối lập giữa nhân cách thanh cao và thân phận long đong ấy đã hối thúc Thanh Thảo cầm bút. Bài thơ “Đàn ghi ta của Lor- ca được lấy cảm hứng trực tiếp từ những giây phút bi phẫn nhất trong cuộc đời P. Gac- xi- a Lor- ca. Thanh Thảo đã viết về P. Gac- xi- a Lor- ca như thế- một ám ảnh, một định mệnh của những người: “đồng bệnh tương liên”.
Phê- đê- ri- cô Gar- xi- a Lor- ca còn là người luôn ôm mộng cách tân cánh đồng nghệ thuật Tây Ban Nha già nua. Ông từng là thành viên của trường phái tượng trưng và siêu thực. Điều thú vị là chính Thanh Thảo cũng là người luôn trăn trở, thể nghiệm để làm mới hình thức biểu đạt của thơ ca. Con đường đổi mới thơ ca của ông gắn liền với khát vọng cách tân cấu trúc thơ mà Khối vuông ru- bích (1985) là một minh chứng. Sự gặp gỡ thú vị này, phải chăng, càng xiết chặt hơn sợi dây đồng cảm, càng hối thúc Thanh Thảo càm bút.
2. Câu thơ đề từ của bài thơ “Khi tôi chết, hãy chôn tôi với cây đàn”, phải chăng Thanh Thảo muốn mượn ý từ những dòng thơ nổi tiếng của P. G. Lor- ca trong bài thơ Ghi nhớ: “Khi tôi chết/ Hãy nhớ vùi xác tôi cùng cây đàn ghi ta/ Dưới lớp cát...” để mang đến một ẩn dụ nghệ thuật về một phận số tài năng mà lận đận. Thật vậy, tiếng đàn đã theo Lor- ca đi hết chặng đường thiên mệnh của số phận, đã cùng ông sống những ngày vĩ đại mà đầy day dứt, muôn phiền. Tiếng đàn đã cùng ông cất những lời hát ngợi ca tự do, kêu gọi đông bào mình đứng lên đấu tranh cho tự do, cho c