Tính nhạc trong thơ Thanh Thảo
qua bài “Đàn ghi ta của Lor-ca”

Thơ tượng trưng siêu thực có ảnh hưởng trực tiếp đến sáng tác của Thanh Thảo.
Chủ nghĩa tượng trưng là khuynh hướng văn học xuất hiện ở phương Tây vào cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. Cơ sở lí thuyết của chủ nghĩa tượng trưng bắt nguồn trước tiên từ thuyết “nghệ thuật vị nghệ thuật” của T. Goochiê, Êpô…và quan niệm “Cảm giác tương giao” của Bôdơle.
Nguyên tắc sáng tác của chủ nghĩa tượng trưng là đề cao trực giác và tính nhạc, giữa thơ và nhạc có sự tương giao. Theo Êpô thì chính trong âm nhạc tâm hồn của nhà thơ mới tiếp cận được cái đẹp thần thánh. Và thơ là một bản hòa âm huyền ảo. Nếu như “thơ ca cổ điển phương Đông, nhất là của Trung Quốc cũng kết hợp chặt chẽ với âm nhạc, nhưng trôi chảy, rõ ràng, dễ hiểu thì chất nhạc trong thơ tượng trưng còn mang tính mơ hồ, không xác định, đa nghĩa, kì diệu”.
Chủ nghĩa siêu thực là khuynh hướng văn nghệ tiên phong ra đời ở Pháp vào những thập niên đầu của thế kỉ XX và được giới văn nghệ sĩ đón nhận.
Nguyên tắc sáng tác của trường phái siêu thực là đề cao vai trò của ngẫu hứng. Các nhà thơ để tâm vào việc gi chép những cái xuất hiện lướt qua trong đầu mà không thông qua một sự kiểm soát gắt gao của lí trí”.
Trải qua thời gian, các nhà thơ hiện đại trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ vẫn luôn tìm đường chèo lái con thuyền thơ hiện đại Việt Nam. Thanh Thảo – một con người luôn trăn trở, ý thức cách tân theo hướng hiện đại. Tiếp thu những yếu tố hiện đại của phương Tây, trên nền tảng phương Đông, ông tìm tòi để sáng tạo những vần thơ mới mẻ, cách tân. Trong thơ Thanh Thảo dấu ấn của tượng trưng siêu thực luôn ẩn chứa. Đó chính là một trong những con người mở đường trong sự nghiệp cách tân thơ ca hiện đại Việt Nam.
Thi trung hữu nhạc đó là một định đề muôn thuở của thơ ca. Ngân nha cả bên trong và bên ngoài mỗi tiếng thơ, nhạc thực sự là phần hồn của thơ, là hơi thở của ngôn từ thơ. “Thơ song hành cùng âm nhạc, sức gợi của nó tăng lên rất nhiều”. Trong các trường ca Những người đi tới biển, Những chiến sĩ Cần Giuộc, Bùng nổ của mùa xuân, Đêm trên cát,… nhà thơ Thanh Thảo đã mượn cấu trúc từ các bản giao hưởng nên đọc lên thấy dáng vẻ lạ của một trường ca – giao hưởng ngân nga trong lòng người đọc. Còn ở những bài thơ ngắn như bài Đàn ghi ta của Lor-ca ta lại được tận hưởng cấu trúc của một bản nhạc ngắn. Nhịp điệu trong thơ Thanh Thảo không chỉ bắt nguồn từ thể thơ tự do, cách ngắt nhịp khoáng đạt mà còn bởi cách sắp xếp các hình ảnh mang tính biểu tượng liền kề nhau tạo sức liên tưởng mạnh mẽ. Đặc biệt tính nhạc trong thơ không chỉ là hình thức mà còn có một nhịp điệu ngầm qua từng câu chữ. Nó xuất phát từ nhịp điệu tâm hồn nhà thơ. Thanh Thảo không thiên về tạo lập nhịp điệu của ngôn ngữ mà mạnh về nhịp điệu của tâm hồn, hình ảnh. Chính sự kết hợp đậm đà giữa thơ và nhạc trong thơ khiến thơ Thanh Thảo mang giọng điệu riêng vừa nhẹ nhàng, bay bổng, trầm lắng, thâm thúy, đậm chất suy tư.
Verlaine, nhà thơ Pháp nói Thơ trước hết là nhạc. Đọc bài "Đàn ghi ta của Lor-ca", chúng ta thường có cảm giác như được nghe một bài hát ca ngợi cái chết bi tráng và sự bất tử của Lor-ca do một nghệ sỹ hát rong đang ôm đàn ghita biểu diễn.
Thanh Thảo nói : “Tôi rất sợ bài thơ của mình được liên tưởng với hình ảnh một ca sĩ (hay một nghệ sĩ hát rong) ôm đàn ghi-ta hát vang lên trong nhà hát hay giữa phố đông người. Đúng như Verlaine nói, thơ trước hết là nhạc, nhưng đó là "nhạc của thơ" chứ không phải âm nhạc bảy nốt hay ngũ cung bát âm. Về nhạc tính trong bài thơ " Đàn ghi ta của Lor-ca" thì như tôi đã nói, chính nhạc tính trong nhiều bài thơ Lorca đã dẫn dắt tôi khi viết bài thơ này. Và tôi muốn dùng lại một số hình ảnh (dĩ nhiên đã biến cải) cũng như mơ hồ một vài theme (chủ đề) nhạc trong thơ Lor-ca khi viết bài này. Tôi nghĩ, ở mức độ nào đó, mình đã làm được điều mình muốn. Cũng như nhiều bài thơ ngắn khác của tôi, bài " Đàn ghi ta của Lorca" được viết liền một mạch, trong khoảng thời gian rất ngắn, sau khi ngồi chơi và đàm đạo về thơ Lor-ca với vài người bạn tâm đắc”.